Bài 1: Máy tính "nghe lời" như thế nào?
🎯 Mục tiêu bài học
Sau bài này, bạn sẽ biết: (1) ra lệnh cho máy tính in chữ ra màn hình bằng lệnh
Sau bài này, bạn sẽ biết: (1) ra lệnh cho máy tính in chữ ra màn hình bằng lệnh
print; (2) hiểu máy tính chạy các lệnh lần lượt từ trên xuống dưới; (3) in được nhiều thứ trong một lệnh và nhận ra vài lỗi thường gặp.
Bạn ra lệnh → Máy tính làm theo → Kết quả hiện trên màn hình
Bạn đã bao giờ hướng dẫn một người bạn làm gì đó chưa? Ví dụ: "Bước 1: lấy cốc. Bước 2: rót sữa. Bước 3: uống." Máy tính cũng vậy — nó làm đúng y những gì ta bảo, theo đúng thứ tự. Máy tính rất chăm chỉ và không bao giờ mệt, nhưng nó không tự đoán ý bạn: bạn bảo sao nó làm vậy. Vì thế, học lập trình chính là học cách ra lệnh thật rõ ràng!
💬 Python là gì? Python là một ngôn ngữ lập trình — giống như một thứ tiếng để bạn "nói chuyện" và ra lệnh cho máy tính. Điều tuyệt vời là Python viết khá giống tiếng Anh đơn giản, nên rất hợp để bắt đầu!
1. Lệnh đầu tiên: print
print có nghĩa là "in ra". Ta viết chữ muốn in vào trong dấu ngoặc kép
" ", rồi đặt tất cả trong dấu ngoặc đơn ( ):
print("Xin chào!")
👉 Khi chạy, máy tính sẽ in ra dòng chữ: Xin chào! — lưu ý là không có dấu ngoặc kép trong kết quả nhé.
2. Máy tính chạy lần lượt từ trên xuống
Nếu ta viết nhiều lệnh, máy tính chạy dòng trên trước, dòng dưới sau, không bỏ sót dòng nào:
print("Mình tên là An.") print("Mình học lớp 4.") print("Mình thích lập trình!")
Máy tính đọc lệnh từ trên xuống dưới, làm xong dòng này mới sang dòng kế tiếp
🔎 Kết quả in ra 3 dòng, theo đúng thứ tự đã viết. Nếu bạn đổi thứ tự các dòng lệnh, kết quả in ra cũng sẽ đổi theo!
3. In nhiều thứ trong một lệnh print
Ta có thể in nhiều phần trong một lệnh, ngăn cách bằng dấu phẩy. Máy sẽ tự thêm một khoảng trắng giữa chúng:
print("Số cạnh của hình vuông là", 4)
👉 Kết quả in ra: Số cạnh của hình vuông là 4. Chú ý: số
4 không đặt trong ngoặc kép vì nó là con số, không phải chữ.4. Vài lỗi thường gặp 🐞
| Lỗi hay mắc | Cách viết đúng |
|---|---|
Quên dấu ngoặc đóng: print("Hi" | print("Hi") |
Quên dấu ngoặc kép: print(Hi) | print("Hi") |
Viết hoa sai: Print("Hi") | print("Hi") (viết thường) |
💡 Gặp lỗi là chuyện hoàn toàn bình thường của mọi lập trình viên — kể cả người giỏi nhất! Tìm và sửa lỗi (gọi là "bắt con bọ" 🐞) chính là một phần rất thú vị của lập trình.
5. Cùng luyện tập nào! ✍️
Câu 1. Đoạn lệnh sau in ra gì?
print("Con mèo")
Lệnh
print in ra nội dung bên trong dấu ngoặc kép, còn bản thân dấu ngoặc kép thì không được in. Vì vậy kết quả là: Con mèo.Câu 2. Đoạn lệnh sau in ra mấy dòng?
print("Một") print("Hai") print("Ba")
Mỗi lệnh
print in ra một dòng riêng. Có 3 lệnh print nên máy in ra 3 dòng: Một / Hai / Ba.Câu 3. Đoạn lệnh sau in ra gì?
print("Bạn", 10, "tuổi")
Khi in nhiều phần ngăn cách bằng dấu phẩy, máy tự thêm một khoảng trắng giữa các phần và không in dấu phẩy. Vậy kết quả là: Bạn 10 tuổi.
Câu 4. 🐞 Tìm lỗi! Bạn Minh muốn in chữ Hello nhưng máy báo lỗi. Dòng nào bị sai?
print("Hello"
Mỗi dấu ngoặc đơn mở ( phải có một dấu ngoặc đơn đóng ). Ở đây thiếu dấu ) ở cuối, nên phải sửa thành
print("Hello").Câu 5. Cô giáo muốn máy in ra theo thứ tự: Một rồi Hai rồi Ba. Đoạn lệnh nào đúng?
Máy in theo đúng thứ tự các dòng lệnh từ trên xuống. Muốn ra Một → Hai → Ba thì phải viết các lệnh
print đúng thứ tự đó, tức là đáp án C.🚀 Tự tay thử code Python ngay tại đây!
Gõ code Python vào ô bên dưới rồi bấm Chạy. Thử đổi chữ trong dấu ngoặc kép thành tên của bạn, hoặc thêm một dòng
print mới xem sao nhé!(Kết quả sẽ hiện ở đây...)
💡 Mẹo: trong ô này bạn nên dùng chữ không dấu để tránh lỗi phông chữ nhé.
📝 Thử thách mở rộng: Hãy viết các lệnh
print để máy giới thiệu về bạn: tên, lớp, một điều bạn thích, và tuổi của bạn (dùng dấu phẩy để in cả chữ và số). Gõ vào ô ở trên và bấm Chạy!